2006-04-15

Jutro na Madagaskar!

Wystawa Młodej Sztuki Polskiej na Madagaskarze

Jutro wyjeżdżam na Madagaskar. Bez żadnych wcześniejszych przygotowań , kontaktów , przewodnika czy zbierania informacji. Przeczytałem tylko dwie przedwojenne książki bedące relacjami z podróży do tego kraju - "Madagaskar, Ludzie Kultura i Kolonizacja" M.Lepeckiego i "Jutro na Madagaskar" Arkadego Fiedlera. Biorę ze soba prace pięciu zaproszonych artystów i będę próbował zorganizować gdzieś na wyspie wystawę. Pierwsze kroki mam zamiar skierowac do tamtejszego ministerstwa kultury , o ile takie w ogóle istnieje . Może się okazać jednak że wystawa zostanie zorganizowana w wynajętym sklepie , gdzies pod gołym niebem lub w pokoju hotelowym. Mam na to miesiąc. Moja trasa będzie z grubsza pokrywała się z trasą Komisji Studiów , która pod Kierunkiem mjr. M.Lepeckiego popłynęła w 1937 w imieniu rządu na Madagaskar aby zbadać warunki ewentualnej kolonizacji i osadnictwa polskiego.


Wśród licznych planów kolonialnych IIRP, próba uzyskania od Francji kontroli nad Madagaskarem ze względów historycznych odgrywa prawdopodobnie mało istotną role (przejęcie wyspy było kompletną mrzonką , w przeciwieństwie do innych, wcześniejszych prób - n.p Togo lub Kamerun), jednak fakt ten mocno zapisał się w masowej świadomości chociażby przez powiedzenie "Żydzi na Madagaskar". Liga Morska i Kolonialna była drugą co do wielkości organizacją społeczną II RP i liczyła w 1939 ponad milion członków. Próby pozyskania Madagaskaru były żywo obecne w debacie publicznej. "Żądamy kolonij dla Polski", "Kolonie siłą Rzeczpospolitej" - tego typu nagłówki przewijają się dość często przez prasę codzienną tamtych czasów. Popularność zyskała też piosenka "Ajaj, Madagaskar" , chwaląca uroki życia na tej tropikalnej wyspie. Emigracja do Afryki była częścią projektu rozwiązania kwestii Żydowskiej przedstwionego w roku 1936 przez polskie Msz. Pomysł ten, w bardziej radykalnej wersji, został później podchwycony przez nazistowskie Niemcy i przeszedł do historii jako "Plan Madagaskar".




W roku 1936 rozpoczęły się rozmowy dotyczące przejęcia kontroli nad jedną z posiadłości kolonialnych na mocy umowy z rządem Francuskim. Propozycją , za którą przemawiał w pewnym stopniu argument historyczny pod postacią Beniowskiego (szlachcic ten był w XVIII w. przez chwilę samozwańczym cesarzem Madagaskaru) , jednak głównym był fakt braku znaczenia ekonomicznego, stał się Madagaskar. Obecność tego tematu w polskiej debacie i mediach szybko sprowokowała reakcje francuskiej opinii publicznej. Hasła w rodzaju "Madagaskar kolonią polską? Nigdy!" czy "Nie chcemy polskich żydów" ktore pojawiły się w prasie szybko uniemożliwiły jakąkolwiek kontynuacje projektu.